نکات کلیدی این مطلب:
- آشپزی میتواند راهی طبیعی برای بازگرداندن توجه به زمان حال باشد.
- در سنتهای آشپزی ژاپنی، غذا صرفاً وسیلهای برای سیر کردن شکم نیست.
- کارهایی مانند آشپزی میتوانند با افزایش هیجانهای مثبت و شکوفایی فردی همراه باشند.
کلینیک روانشناسی و مشاوره آوان – بسیاری از ما آشپزی را کاری روزمره و گاهی خسته کننده میدانیم؛ کاری که باید هرچه سریعتر انجام شود تا بتوانیم غذایمان را بخوریم و به سراغ فعالیت بعدی برویم. هنگام خرد کردن پیاز، به جلسه فردا فکر میکنیم و در حالی که مراقب محتویات قابلمه هستیم، پیامهای تلفن همراه را بررسی میکنیم. در نتیجه، بدنمان در آشپزخانه حضور دارد، اما ذهنمان جای دیگری است.
آشپزی میتواند فراتر از یک وظیفه روزانه باشد. این فعالیت فرصتی برای آرام شدن، تمرکز بر لحظه حال و ابراز محبت به کسانی است که دوستشان داریم.
اریک ریپر (Eric Ripert) سرآشپز برجسته فرانسوی، نمونهای از افرادی است که آشپزی را با دقت و توجه به جزئیات پیوند میدهند. آشپزی آگاهانه به معنای انجام کارها با تمرکز بیشتر و اضطراب کمتر است؛ رویکردی که نه تنها برای سرآشپزهای حرفهای، بلکه برای همه افراد در زندگی روزمره کاربرد دارد.

وقتی ذهن ما جای دیگری است
مطالعهای که در سال ۲۰۱۰ در مجله علمی Science منتشر شد، نشان داد ذهن انسان بخش قابل توجهی از زمان بیداری را سرگردان است و به موضوعاتی غیر از فعالیت جاری میپردازد. یافتههای این پژوهش نشان میداد که سرگردانی بیشتر ذهن با کاهش احساس شادی ارتباط دارد.
آشپزی میتواند راهی طبیعی برای بازگرداندن توجه به زمان حال باشد. هنگام آماده کردن غذا باید به بو، صدا، بافت مواد غذایی و تغییرات ظریف آنها توجه کنیم. سیر ممکن است در مدت کوتاهی بسوزد و تلخ شود، سس ممکن است به دلیل بیتوجهی کیفیت خود را از دست بدهد و یک تکه گوشت ممکن است بیش از حد بپزد.
وقتی با دقت آشپزی میکنیم، نه تنها نتیجه بهتری به دست میآوریم، بلکه فرصتی پیدا میکنیم تا از افکار پراکنده و فشارهای روزانه فاصله بگیریم.
پژوهشهای مرتبط با فعالیتهای خلاقانه نیز نشان میدهند که کارهایی مانند آشپزی میتوانند با افزایش هیجانهای مثبت و شکوفایی فردی همراه باشند. خلق چیزی با دستان خود، تعادلی ارزشمند در برابر زندگی پرشتاب، استفاده مداوم از صفحه نمایشها و فشار ضرب الاجلها ایجاد میکند. (پیشنهاد میشود مطلب سکوت، شگفتی و ناخودآگاه را مطالعه کنید.)
درسهایی از سنت ژاپنی
در سنتهای آشپزی ژاپنی، غذا صرفاً وسیلهای برای سیر کردن شکم نیست. در کایسکی (Kaiseki)، شیوهای ژاپنی برای تهیه و ارائه غذاهای فصلی و شوجین ریوری (Shojin Ryori) سنت آشپزی گیاهی در معابد بودایی ذن، هر مرحله از آماده سازی غذا با توجه و احترام انجام میشود. در این رویکردها، تلاش بر این است که چیزی بیهوده دور ریخته نشود و هیچ کاری با شتاب و بیتوجهی صورت نگیرد.
در آموزههای دوگن (Dōgen) استاد ذن در قرن سیزدهم، داستان راهبی سالخورده نقل شده است که در زیر آفتاب مشغول خشک کردن قارچ بود. وقتی از او پرسیدند چرا این کار را به فرد جوانتری واگذار نمیکند، راهب پاسخ داد که هیچ کس نمیتواند کار او را به جای خودش انجام دهد.
این داستان یادآوری میکند که ارزش یک فعالیت تنها به نتیجه نهایی آن وابسته نیست. خودِ انجام دادن کار، با حضور و مسئولیت پذیری، بخشی از معنای زندگی است.
از این منظر، آشپزی میتواند تمرینی برای زندگی کردن در لحظه باشد؛ فرصتی برای توجه به کاری که اکنون انجام میدهیم، به جای آنکه تمام مدت به پایان کار یا فعالیت بعدی فکر کنیم.
آشپزی، پیوندی میان خاطره و محبت
گاهی آشپزی میتواند ما را به خاطراتی پیوند دهد که عمیقترین بخشهای وجودمان را شکل دادهاند. تصور کنید در یک بعدازظهر آرام، تلفن همراهتان را در اتاق دیگری میگذارید و با حوصله شام را آماده میکنید. نگرانیهای هفته کمکم کنار میروند و توجه شما به تخته برش، عطر مواد غذایی و صدای آرام پختن غذا معطوف میشود.
ممکن است غذایی پیچیده آماده کنید یا به غذایی ساده، مانند آش رشته که مادرتان در گذشته میپخته است، بسنده کنید.
گاهی یک طعم یا بو میتواند خاطره فردی عزیز را زنده کند. حرکاتی که زمانی از مادر یا پدر خود آموختهایم، ممکن است سالها بعد همچنان در دستانمان زنده باشند. در چنین لحظاتی، آشپزی به شکلی از یادآوری و زنده نگه داشتن محبت تبدیل میشود.
فعالیتهای روزمره میتوانند حامل خاطرات، روابط عاطفی و معناهای عمیقی باشند که در شتاب زندگی کمتر متوجه آنها میشویم. شاید به همین دلیل است که یک غذای ساده و خانگی، گاهی بیش از یک وعده غذایی مفصل و گران قیمت در رستوران به ما احساس آرامش و تعلق میدهد.
چگونه آشپزی را به تمرینی برای ذهنآگاهی تبدیل کنیم؟
برای بهره بردن از این تجربه، لازم نیست آشپز حرفهای باشید یا هر شب غذاهای پیچیده درست کنید. کافی است گاهی شیوه انجام کارهای معمول خود را تغییر دهید.
- تلفن همراه را کنار بگذارید. هنگام آماده کردن غذا، برای مدتی از پیامها و اعلانها فاصله بگیرید و توجهتان را به کاری که انجام میدهید معطوف کنید.
- از حواس خود کمک بگیرید. به عطر سبزیهای تازه، صدای سرخ شدن مواد غذایی، رنگ سبزیجات و تغییر بافت غذا هنگام پخت توجه کنید.
- با عجله کار نکنید. لازم نیست هر مرحله را سریعتر از مرحله قبل انجام دهید. تا جایی که شرایط اجازه میدهد، به غذا فرصت دهید تا بهدرستی آماده شود.
- غذا را آگاهانه بچشید. پیش از آنکه نمک یا ادویه بیشتری اضافه کنید، لحظهای مکث کنید و به طعم واقعی مواد غذایی توجه داشته باشید.
- هنگام غذا خوردن حضور داشته باشید. اگر با خانواده یا دوستان غذا میخورید، به گفتوگوها توجه کنید و اجازه دهید وعده غذایی به فرصتی برای ارتباط تبدیل شود.
البته نباید آشپزی آگاهانه را به وظیفهای تازه برای خودسازی تبدیل کنیم. قرار نیست هر شب از ابتدا غذا بپزیم یا خودمان را به دلیل کمبود وقت و انرژی سرزنش کنیم. برای برخی افراد، آشپزی آرامش بخش است و برای برخی دیگر، ممکن است به دلیل شرایط زندگی فعالیتی دشوار باشد. مهم این است که راهی متناسب با شرایط خود برای حضور ذهن پیدا کنیم. (پیشنهاد میشود مطلب با شناخت نقشه ذهنی خود، خودتان را کشف کنید را مطالعه کنید.)
شام، فرصتی برای مکث در زندگی پرشتاب
زندگی امروز ما را به حرکت مداوم عادت داده است. حتی هنگام انجام کارهای ساده، ذهنمان اغلب درگیر برنامههای آینده، مسئولیتهای عقب افتاده و نگرانیهای روزانه است. گاهی آنقدر برای رسیدن به مقصد عجله داریم که فرصت تجربه مسیر را از دست میدهیم.
آشپزی و غذا خوردن میتوانند فرصتی برای شکستن این چرخه باشند. این فعالیتها به ما یادآوری میکنند که زندگی فقط مجموعهای از وظایف نیست که باید یکی پس از دیگری انجام شوند، بلکه از لحظههای کوچکی تشکیل شده است که ارزش تجربه کردن دارند.
امشب اگر فرصت آشپزی دارید، کمی آرامتر عمل کنید. به نرم شدن پیازها توجه کنید، عطر غذا را احساس کنید و هنگام صرف شام، عمیقا در کنار افرادی باشید که با آنها غذا میخورید.
شاید آرامش همیشه در سکوت، دوری از دیگران یا نشستن در یک فضای مخصوص مدیتیشن پیدا نشود. گاهی میتوان آن را در عطر یک غذای خانگی، صدای آرام جوشیدن آب و لحظهای حضور واقعی در کنار کسانی که دوستشان داریم، تجربه کرد.
«پیشنهاد میشود از تست های شخصیت کلینیک روانشناسی آوان که به صورت رایگان در اختیار شما قرار داده شده است، برای آشنایی و آگاهی بیشتر از خودتان استفاده کنید.»
مطالب پیشنهادی:
- دستورالعمل رواقی برای توسعه فضایل
- سه الگوی زندگی
- فضایی که زندگی در آن معنا مییابد
- مراقبهای برای رهایی از سرگردانی ذهن
- ۷ عادت ذهنی ناسالم که شما را در زندگی عقب نگه میدارد
- آیا مدیتیشن می تواند از ما در برابر تنهایی محافظت کند؟
- تله تابآوری
- تنهایی، پنهان در پشت باورهای ما
- فواید رقص بر جسم و روان
- غلبه بر اینرسی عاطفی
- چرا مغز شما ساعت ۲ بامداد مکالمات قدیمی را دوباره پخش میکند؟
- مدیریت اضطراب با تمرکز روی آنچه در کنترل شماست
- بیداری معنوی؛ سفری از جدایی به سوی ارتباط عمیقتر
- اضطراب، افسردگی و قدرت شفابخش باغبانی
- چه زمانی باید تسلیم شویم؟
- چگونه اشتیاق زندگی را تغییر میدهد؟
- روانشناسی مینیمالیسم