نکات کلیدی این مطلب:
- نورونهای آینهای باعث میشوند بتوانیم احساسات و رفتارهای دیگران را درک کنیم.
- وقتی احساس میکنیم کسی ما را درک میکند، مغز مادهای شیمیایی به نام اکسیتوسین (Oxytocin) ترشح میکند.
- بسیاری از افراد، تصور میکنند برای محبوب بودن باید دیگران را تحت تأثیر قرار دهند.
کلینیک روانشناسی و مشاوره آوان – حتماً برای شما هم پیش آمده است که با فردی تنها چند دقیقه صحبت کنید و احساس کنید سالهاست او را میشناسید. در مقابل، افرادی نیز وجود دارند که باوجود جذابیت ظاهری، موقعیت اجتماعی یا مهارتهای متعدد، نمیتوانند ارتباط عمیقی با دیگران برقرار کنند. بسیاری از مردم این پدیده را «شیمی بین افراد» مینامند؛ گویی نوعی نیروی نامرئی و جادویی وجود دارد که دو نفر را به یکدیگر جذب میکند.
اما تحقیقات جدید نشان میدهد آنچه ما «شیمی» مینامیم، کمتر به جادو و بیشتر به علوم اعصاب مربوط است. احساس ارتباط فوری با دیگران نتیجه فرآیندهای پیچیدهای در مغز است که در کسری از ثانیه رخ میدهند. مغز انسان دائماً در حال ارزیابی افراد اطراف است و تصمیم میگیرد که آیا آنها امن، قابل اعتماد، جذاب یا شبیه ما هستند یا خیر.
مغز چگونه در چند ثانیه قضاوت میکند؟
زمانی که با فردی جدید ملاقات میکنیم، مغز ما حجم عظیمی از اطلاعات را پردازش میکند. لحن صدا، حالت چهره، زبان بدن، سرعت صحبت کردن، تماس چشمی و حتی نحوه تنفس فرد توسط سیستم عصبی تحلیل میشوند.
بخش مهمی از این فرآیند در ناحیهای از مغز به نام آمیگدال انجام میشود. آمیگدال مسئول تشخیص تهدید و ارزیابی امنیت اجتماعی است. اگر این بخش از مغز احساس کند که فرد مقابل تهدیدی برای ما نیست، مسیر ارتباطی باز میشود. در واقع پیش از آنکه آگاهانه تصمیم بگیریم کسی را دوست داریم یا نه، مغز ما این تصمیم را گرفته است.
قدرت نورونهای آینهای
یکی از هیجانانگیزترین کشفیات علوم اعصاب، وجود نورونهای آینهای است. این سلولهای عصبی باعث میشوند بتوانیم احساسات و رفتارهای دیگران را درک کنیم.
وقتی فردی لبخند میزند، نورونهای آینهای ما فعال میشوند و تجربهای مشابه در مغز ایجاد میکنند. وقتی کسی با اشتیاق صحبت میکند، مغز ما نیز بخشی از همان هیجان را تجربه میکند.
به همین دلیل است که احساسات مسری هستند. افراد کاریزماتیک اغلب به طور ناخودآگاه از این سیستم بهره میبرند. آنها انرژی، آرامش یا اشتیاق خود را به دیگران منتقل میکنند و باعث میشوند اطرافیان احساس خوبی داشته باشند. در حقیقت، مردم همیشه به یاد نمیآورند شما چه گفتید؛ اما به خوبی به یاد میآورند که در کنار شما چه احساسی داشتند. (پیشنهاد میشود مطلب 7 نکته برای ایجاد روابط اجتماعی قوی تر را مطالعه کنید.)
چرا افراد شبیه خودمان را دوست داریم؟
یکی از قویترین عوامل ایجاد ارتباط، شباهت است. مغز انسان بهطور طبیعی افرادی را ترجیح میدهد که در ارزشها، علایق، تجربیات یا حتی سبک صحبت کردن به او شباهت دارند. این پدیده در علوم رفتاری با عنوان «اثر شباهت» شناخته میشود.
زمانی که فردی از تجربیات مشابه ما صحبت میکند، مغز احساس آشنایی میکند. این آشنایی باعث کاهش اضطراب اجتماعی و افزایش اعتماد میشود. به همین دلیل افراد موفق در برقراری ارتباط، بیش از آنکه تلاش کنند خود را خاص نشان دهند، سعی میکنند نقاط مشترک پیدا کنند. گاهی یک علاقه مشترک، یک تجربه مشابه یا حتی یک خاطره آشنا میتواند ارتباطی عمیقتر از ساعتها گفتوگو ایجاد کند.
اکسیتوسین؛ هورمون اعتماد
وقتی احساس میکنیم کسی ما را درک میکند، مغز مادهای شیمیایی به نام اکسیتوسین (Oxytocin) ترشح میکند. اکسیتوسین که گاهی «هورمون اعتماد» نامیده میشود، نقش مهمی در شکلگیری روابط انسانی دارد. این ماده احساس نزدیکی، امنیت و صمیمیت را افزایش میدهد.
گوش دادن فعال، همدلی واقعی و توجه صادقانه به دیگران باعث افزایش ترشح اکسیتوسین میشود. به همین دلیل افرادی که شنوندگان خوبی هستند، اغلب محبوبتر و تأثیرگذارتر از کسانیاند که دائماً در حال صحبت کردن هستند. مردم به کسانی جذب میشوند که احساس دیده شدن و شنیده شدن را در آنها ایجاد میکنند. (پیشنهاد میشود مطلب چگونگی تاثیر “اکسی توسین” بر روابط اجتماعی ما را مطالعه کنید.)
زبان بدن؛ گفتوگوی خاموش مغزها
بیشتر ارتباطات انسانی بدون کلمات انجام میشود. پژوهشها نشان میدهند بخش بزرگی از برداشت اولیه ما از افراد، از طریق نشانههای غیرکلامی شکل میگیرد.
زبان بدن باز، تماس چشمی مناسب، لبخند طبیعی و حالت آرام صورت پیام امنیت را به مغز دیگران ارسال میکنند. در مقابل، بازوهای بسته، نگاه گریزان یا تنش در چهره میتوانند باعث شوند مغز فرد مقابل ناخودآگاه احساس فاصله کند.
نکته جالب اینجاست که مردم معمولاً متوجه این فرآیند نمیشوند. آنها فقط احساس میکنند که از حضور یک فرد خوششان میآید یا نمیآید. در حالی که مغز در پشت صحنه در حال پردازش هزاران سیگنال اجتماعی است.
چرا برخی افراد فوراً دوستداشتنی به نظر میرسند؟
افرادی که به سرعت با دیگران ارتباط برقرار میکنند، معمولاً ویژگیهای مشترکی دارند:
- حضور کامل در لحظه
- گوش دادن فعال
- همدلی واقعی
- زبان بدن مثبت
- توانایی ایجاد احساس امنیت
- کنجکاوی نسبت به دیگران
- پرهیز از قضاوت سریع
این افراد الزاماً زیباتر، ثروتمندتر یا باهوشتر از دیگران نیستند. تفاوت اصلی آنها در نحوه فعال کردن سیستمهای عصبی مرتبط با اعتماد و ارتباط است. آنها باعث میشوند مغز دیگران احساس راحتی کند و هیچ چیز برای مغز انسان جذابتر از احساس امنیت نیست. (پیشنهاد میشود مطلب غفلت عاطفی، دوستی های شما را از بین میبرد را مطالعه کنید.)
اشتباه بزرگ در ایجاد ارتباط
بسیاری از مردم تصور میکنند برای محبوب بودن باید دیگران را تحت تأثیر قرار دهند. آنها سعی میکنند موفقیتهای خود را به نمایش بگذارند، دانششان را ثابت کنند یا دائماً درباره خود صحبت کنند.
اما علوم اعصاب نتیجه متفاوتی را نشان میدهد. مغز انسان بیشتر به کسانی علاقهمند میشود که به او توجه میکنند، نه کسانی که میخواهند توجه دریافت کنند. به بیان ساده، جذابترین فرد در یک گفتوگو معمولاً کسی نیست که بیشترین حرف را میزند؛ بلکه کسی است که بیشترین علاقه واقعی را نشان میدهد.
هنر همتنظیمی عصبی
یکی از مفاهیم مهم در علوم اعصاب اجتماعی، «همتنظیمی عصبی» است. سیستم عصبی انسانها میتواند بر یکدیگر تأثیر بگذارد. وقتی فردی آرام و مطمئن است، مغز اطرافیان نیز آرامتر میشود. وقتی فردی مضطرب یا آشفته است، این حالت به دیگران منتقل میشود.
به همین دلیل رهبران بزرگ، مربیان موفق و افراد کاریزماتیک معمولاً توانایی بالایی در مدیریت وضعیت هیجانی خود دارند. آرامش آنها فقط یک ویژگی شخصی نیست؛ بلکه تجربهای است که به دیگران منتقل میشود. (پیشنهاد میشود مطلب رابطه بین کاریزما و میل جنسی را مطالعه کنید.)
در پایان:
آنچه ما سالها «شیمی بین افراد» نامیدهایم، در واقع مجموعهای از فرآیندهای پیچیده عصبی، روان شناختی و زیستی است. ارتباط فوری با دیگران حاصل جادو یا سرنوشت نیست؛ بلکه نتیجه نحوه عملکرد مغز انسان است.
هر بار که لبخند میزنیم، با دقت گوش میدهیم، همدلی نشان میدهیم یا احساس امنیت ایجاد میکنیم، در حال فعال کردن سیستمهای عصبی قدرتمندی هستیم که انسانها را به یکدیگر نزدیک میکنند.
خبر خوب این است که این مهارتها ذاتی و غیرقابل تغییر نیستند. هر فردی میتواند با درک بهتر علوم اعصاب ارتباطات، توانایی خود را در ایجاد روابط عمیقتر و مؤثرتر افزایش دهد.
در نهایت، افراد به کسانی جذب نمیشوند که کامل هستند؛ آنها به کسانی جذب میشوند که باعث میشوند احساس کنند درک شدهاند، پذیرفته شدهاند و در کنارشان امنیت دارند. این، نه جادو است و نه مغناطیس. این علم مغز انسان است.
«پیشنهاد میشود از تست های شخصیت کلینیک روانشناسی آوان که به صورت رایگان در اختیار شما قرار داده شده است، برای شناخت و آگاهی بیشتر از خودتان استفاده کنید.»
مطالب پیشنهادی:
- نحوه به دست آوردن جایگاه اجتماعی بالا
- آیا گفتن حقیقت شما را جذابتر میکند؟
- تاریک و روشن مقایسه اجتماعی
- سلام غریبه؛ غلبه بر ترس برقراری ارتباط
- اختلاف نظر، گنجینهای پنهان در روابط انسانی
- غلبه بر عادت توضیح بیش از حد
- تله سازگاری در روابط عاطفی و اجتماعی
- 5 بازی روانی خطرناک در جامعه
- 4 راهکار برای بهینه سازی سلامت اجتماعی
- نقش آگاهی اجتماعی در شکل دادن روابط و تعاملات
- 10 رفتاری که نشان دهنده اضطراب اجتماعی شماست
- نقش خشم در پرورش جامعهای دلسوز و هماهنگ
- احساس میکنید مهم نیستید و برای دیگران اهمیت ندارید؟
- راههای فرار از تنهایی در دنیای پرشتاب امروز
- زبان؛ سلاحی که یا میسازد یا ویران میکند
- حذف تنوع شناختی و آغاز کوری جمعی