نکات کلیدی این مطلب:
- بزرگ شدن در محیطهای خانوادگی آشفته یا ناکارآمد میتواند اثرات ماندگاری بر سلامت روان داشته باشد.
- افراد در بزرگسالی، ممکن است در اعتماد کردن، جلب رضایت دیگران و قاطع بودن مشکل داشته باشند.
- با تمرین شفقت به خود، به چالش کشیدن افکار بیفایده و تمرکز بر رشد به جای نتایج بینقص، میتوانید فشار روی خودتان را کاهش دهید.
کلینیک روانشناسی و مشاوره آوان – اگر شما فرزند بزرگسال خانوادهای از هم پاشیده یا آشفته هستید، ممکن است متوجه فشار درونی بیوقفه برای انجام درست همه کارها شده باشید. برای برخی از فرزندان بزرگسال، کمالگرایی استراتژی بقا است که در کودکی آموخته شده است.
وقتی عشق، تأیید یا امنیت به عملکرد بستگی دارد، کمالگرایی راهی برای کنار آمدن، احساس کنترل و جلوگیری از طرد شدن میشود. اما در بزرگسالی، همین الگوها میتوانند منجر به فرسودگی شغلی، اضطراب، روابط پرتنش و احساس مداوم «کافی نبودن» شوند.
کمالگرایی چیست؟
کمالگرایی با عالی بودن یکی نیست. کمالگرایی تعیین استانداردهای بسیار بالا برای خودتان (و شاید برای دیگران) است که هرگز نمیتوان به آنها دست یافت. کمالگرایی ریشه در اضطراب و ترس دارد؛ ترس از طرد شدن، انتقاد، خجالت، شکست و بیارزش یا دوستداشتنی بودن.
کمالگرایی مفید نیست؛ ما را موفقتر، با اعتماد به نفستر، جذابتر یا شادتر نمیکند. کمالگرایی، استرس و فشار غیرضروری ایجاد میکند و زندگی ما را سختتر میکند نه بهتر.
ویژگیهای رایج کودک بالغ
اصطلاح «کودک بالغ» به کودکی اطلاق میشود که در خانوادهای با روابط ناسالم، مانند سوءاستفاده عاطفی یا جسمی، درگیریهای مکرر، قوانین متناقض، سوءمصرف مواد یا بیماری روانی بزرگ شده است. این تجربیات میتوانند گیجکننده و ترسناک باشند و اغلب بر رشد اجتماعی و عاطفی تأثیر منفی میگذارند. کودکان بالغ اغلب با موارد زیر دست و پنجه نرم میکنند:
- مردمپسند بودن و مشکل در ابراز وجود
- کمالگرایی
- انتقاد از خود
- ترس از رها شدن یا طرد شدن
- مراقبت از دیگران برای احساس ارزشمندی
- مرزهای ضعیف یا متناقض
- مشکل در اعتماد کردن
- احساس ناکافی بودن
- سرکوب احساسات
- مشکل در استراحت و تفریح
برای بسیاری از کودکان بالغ، این اثرات تا بزرگسالی ادامه مییابد، زیرا آنها برای ایجاد روابط سالم، مدیریت احساسات و احساس خوب نسبت به خود تلاش میکنند.
چگونه کودکان در خانوادههای آشفته یا از هم گسیخته با مشکلات کنار میآیند
جلب رضایت دیگران
خانههای ناکارآمد میتوانند غیرقابل پیشبینی و خشن باشند. برخی از کودکان یاد میگیرند که با مطیع بودن بیش از حد یا جلب رضایت دیگران، زندگی کنند. آنها محتاطانه عمل میکنند، سعی میکنند خشم والدین یا خواهر و برادر خود را تحریک نکنند و نیازهای خود را فدای راضی نگه داشتن همه میکنند. جلب رضایت مداوم دیگران میتواند کمالگرایی را تقویت کند، زمانی که فرد معتقد باشد ارزش او به عملکرد خوب یا میزان دقت او در مدیریت احساسات دیگران بستگی دارد. (پیشنهاد میشود مطلب رهایی از جلب خشنودی و رضایت دیگران را مطالعه کنید.)
مسئولیت بیش از حد
بسیاری از کودکان بزرگسال والد میشوند، از والدین یا خواهر و برادر خود مراقبت میکنند و در حالی که خودشان هنوز کودک هستند، مسئولیتهای بزرگسالان را بر عهده میگیرند. آنها خیلی زود یاد میگیرند که دیگران غیرقابل اعتماد هستند و آنها فقط میتوانند به خودشان تکیه کنند. این مسئولیت بیش از حد، کمالگرایی را تقویت میکند و به کار بیش از حد، فشار آوردن به خود برای انجام همه کارها و بینقص انجام دادن آنها منجر میشود و آرامش یا لذت بردن از زندگی را دشوار میکند. (پیشنهاد میشود مطلب 10 آسیب مشترک کودکانی که نقش والدین را ایفا میکنند را مطالعه کنید.)
کمالگرایی
کمالگرایی با خشنود کردن دیگران و مسئولیتپذیری بیش از حد همپوشانی دارد. کودکان ممکن است سعی کنند “خوب” باشند، با این فکر که اگر از همه قوانین پیروی کنند و در مدرسه، ورزش یا سایر دستاوردها سرآمد باشند، ممکن است عشق، تأیید یا امنیت را به دست آورند. همچنین به آنها کمک میکند تا از انتقاد تند یا نادیده گرفته شدن در خانههای آشفته جلوگیری کنند.
با این حال، فشار درونی یا بیرونی برای بینقص بودن منجر به ایجاد منتقد درونی سختگیر میشود. آنها از خود انتظار کمال دارند و وقتی ناگزیر در انجام آن کوتاهی میکنند، احساس گناه، شرم و ناامیدی میکنند. کمالگرایی میتواند مانند چرخ و فلکی باشد که نمیتوانند از آن خارج شوند. آنها نسبت به خود احساس بدی دارند، بنابراین به دنبال تأیید بیرونی هستند که منجر به تلاش بیش از حد، اثبات خود و بینقص بودن میشود، که باعث ایجاد استرس میشود و در نهایت آنها را به احساس شرم و شکست بازمیگرداند زیرا نتوانستهاند مطابق با استانداردهای کمالگرایانه خود عمل کنند. (پیشنهاد میشود مطلب کمال گرایی، دشمن موفقیت کودکان را مطالعه کنید.)
چگونه به عنوان یک بزرگسال از کمالگرایی دست برداریم؟
اگر شما یک کمالگرا هستید که در خانوادهای ناکارآمد بزرگ شدهاید، به یاد داشته باشید که کمالگرایی یک استراتژی مقابلهای بوده و در کودکی مفید بوده است. این بهترین استراتژی شما برای مقابله با اتفاقات گیجکننده، ترسناک، مضر و غیرقابل پیشبینی بود که در خانهتان رخ میداد.
حالا میتوانید از خودتان بپرسید که آیا کمالگرایی و خودانتقادی هنوز هم به شما کمک میکنند یا وقت آن رسیده که کمالگرایی را کنار بگذارید و استراتژیهای مقابلهای جدیدی پیدا کنید؟
در ادامه، استراتژیهایی مانند موارد زیر توصیه میشود:
- دلسوزی برای خود را تمرین کنید. وقتی متوجه شدید که با خودتان بدرفتاری میکنید، مکث کنید و آن را با نوعی تشویق جایگزین کنید که به یک دوست صمیمی خود ارائه میدهید. یک عبارت ساده مانند «این سخت است. اشکالی ندارد کمی استراحت کنید» میتواند طرز فکر شما را تغییر دهد.
- روی فرآیند تمرکز کنید. یک فعالیت را انتخاب کنید، چه آشپزی باشد، چه نوشتن یا ورزش و عمداً از آن تجربه لذت ببرید بدون اینکه نگران نتیجه باشید.
- افکار انعطافناپذیر را به چالش بکشید. یک نمونه از تفکر همه یا هیچ (مثل «من هرگز نباید به کمک نیاز داشته باشم») را بنویسید، سپس دو یا سه گزینه متعادلتر را فهرست کنید.
- به جای کمالگرایی، به دنبال حضور در لحظه باشید. وقتی تمایلات کمالگرایانه بروز میکنند، نفس عمیقی بکشید و بگویید چه اتفاقی دارد میافتد («من احساس فشار میکنم که این کار را دقیقاً درست انجام دهم»). این آگاهی به شما کمک میکند تا واکنش متفاوتی انتخاب کنید.
- اشتباهات را از نو تعریف کنید. هر بار که اشتباهی رخ میدهد، از خود بپرسید: «از این چه چیزی میتوانم یاد بگیرم؟ این چگونه میتواند به رشد من کمک کند؟»
- سعی نکنید همه چیز را یکجا تغییر دهید. فقط یک استراتژی را برای تمرین این هفته انتخاب کنید. وقتی به طور مداوم انجام شود، تغییرات کوچک واقعاً میتوانند مؤثر باشند!
در پایان:
با تمرین شفقت به خود، به چالش کشیدن افکار بیفایده و تمرکز بر رشد به جای نتایج بینقص، میتوانید فشار روی خودتان را کاهش دهید. شما با دستاوردهایتان یا با بینقص بودن تعریف نمیشوید. شما صرفاً به خاطر خودتان بودن ارزشمند هستید.
«پیشنهاد میشود از تست های شخصیت کلینیک روانشناسی آوان که به صورت رایگان در اختیار شما قرار داده شده است، برای شناخت و آگاهی بیشتر از خودتان استفاده کنید.»
مطالب مشابه:
- فرار از تله کمال گرایی؛ 7 نشانه و 7 راه حل
- التیام از آسیبهای دوران کودکی و بازسازی عزت نفس
- طرحواره درمانی، غلبه بر میراث دوران کودکی
- تفاوت بین کمال گرایی و تلاش سالم
- 4 سبک فرزندپروری که منجر به کمالگرایی میشود
- 5 ویژگی شخصیتی مرتبط با دوران کودکی دردناک
- آیا اختلال در تصمیم گیری و دوسوگرایی نشانههایی از تروما هستند؟
- تروما چگونه باعث ایجاد اختلالات خلقی میشود؟
- شخصیت چیست؟ هر آنچه لازم است درباره شخصیت بدانید
- شرم، احساس تابویی که باید با آن دوست شویم
- ۷ عادت ذهنی ناسالم که شما را در زندگی عقب نگه میدارد
- وقتی درد دیروز، امروز را میبلعد
- چگونه تجربیات دوران کودکی بر انتخاب همسر تأثیر میگذارد
- چرا بدجنس میشویم؟