نکات کلیدی این مطلب:
- مهمترین پیش بینی کننده شادی و حتی طول عمر، کیفیت روابط انسانی است.
- یکی از بزرگترین اشتباهات رایج این است که تصور میکنیم خرید وسایل جدید، شادی طولانی مدت ایجاد میکند.
- شادی پایدار محصول شانس یا اتفاق نیست، نتیجه انتخابهایی است که هر روز انجام میدهیم.
کلینیک روانشناسی و مشاوره آوان – همه ما به دنبال شادی هستیم. بسیاری تصور میکنند شادی در رسیدن به یک شغل بهتر، درآمد بیشتر، خانه بزرگتر یا موفقیتهای چشمگیر نهفته است. اما تحقیقات روانشناسی مثبت گرا در سالهای اخیر نشان دادهاند که شادی پایدار کمتر به دستاوردهای بیرونی وابسته است و بیشتر به عادتهای روزمرهای بستگی دارد که کیفیت زندگی ما را شکل میدهند.
دانشمندان دریافتهاند افرادی که احساس رضایت بیشتری از زندگی دارند، الزاماً ثروتمندتر یا موفقتر نیستند، بلکه سبک زندگی متفاوتی دارند. آنها روابط اجتماعی عمیقتری ایجاد میکنند، زمان خود را آگاهانه مدیریت میکنند، بیشتر در طبیعت حضور دارند و برای سلامت ذهن و جسم خود ارزش قائل هستند.
خبر خوب این است که شادی یک ویژگی ذاتی نیست؛ بلکه مهارتی است که میتوان آن را آموخت و تقویت کرد. در این مقاله با پنج عادتی آشنا میشویم که میتوانند شادی را به بخشی ماندگار از زندگی تبدیل کنند.
۱. روی «تناسب اجتماعی» سرمایهگذاری کنید
اگر از مردم بپرسید مهمترین عامل خوشبختی چیست، پاسخهایی مانند پول، موفقیت یا سلامتی خواهید شنید. اما یکی از بزرگترین مطالعات تاریخ درباره شادی، یعنی مطالعه دانشگاه هاروارد که بیش از ۸۰ سال ادامه داشته، نتیجه متفاوتی را نشان میدهد.
مهمترین پیش بینی کننده شادی و حتی طول عمر، کیفیت روابط انسانی است. روابط عمیق و حمایت کننده نه تنها احساس امنیت ایجاد میکنند، بلکه هنگام مواجهه با مشکلات نیز مانند یک سپر روانی عمل میکنند. انسان موجودی اجتماعی است و مغز ما برای ارتباط طراحی شده است.
اما صرفاً زیاد بودن دوستان مهم نیست؛ کیفیت ارتباط اهمیت بیشتری دارد. فردی که سه دوست واقعی دارد، معمولاً از کسی که صدها دنبالکننده در شبکههای اجتماعی دارد اما احساس تنهایی میکند، شادتر است. (پیشنهاد میشود مطلب 7 نکته برای ایجاد روابط اجتماعی قوی تر را مطالعه کنید.)
تناسب اجتماعی یعنی چه؟
همانطور که برای سلامت جسم ورزش میکنیم، روابط نیز به تمرین نیاز دارند. تناسب اجتماعی یعنی:
- تماس منظم با خانواده
- گفتوگوهای عمیق
- گوش دادن فعال
- ابراز محبت
- کمک کردن به دیگران
- ساختن اعتماد
روابط سالم درست مانند عضلات هستند؛ اگر از آنها استفاده نکنیم، ضعیف میشوند.
چگونه این عادت را تقویت کنیم؟
- هر روز با یکی از عزیزان تماس بگیرید.
- هنگام صحبت، تلفن همراه را کنار بگذارید.
- قدردانی خود را بیان کنید.
- برای دیدارهای حضوری زمان مشخص کنید.
- به جای پیام کوتاه، گاهی تماس تلفنی یا ملاقات داشته باشید.
۲. احساس «فراوانی زمان» ایجاد کنید
یکی از عجیبترین یافتههای روانشناسی این است که بسیاری از مردم، حتی زمانی که وقت کافی دارند، احساس میکنند همیشه عجله دارند. این احساس را «فقر زمانی» مینامند و وقتی دائماً فکر میکنیم زمان کم داریم:
- استرس افزایش پیدا میکند.
- کیفیت تصمیمها کاهش مییابد.
- روابط آسیب میبینند.
- از لحظه حال لذت نمیبریم.
در مقابل، افرادی که احساس میکنند بر زمان خود کنترل دارند، حتی اگر مشغله زیادی داشته باشند، آرامش و رضایت بیشتری را تجربه میکنند.
چگونه احساس فراوانی زمان ایجاد کنیم؟
یکی از دلایل اصلی احساس کمبود زمان، انجام هم زمان چندین کار است. مغز انسان برای انجام چند وظیفگی واقعی ساخته نشده است. هر بار که بین وظایف مختلف جابهجا میشویم، بخشی از انرژی ذهنی از دست میرود. راهکار بهتر این است که:
- کارهای مهم را اولویت بندی کنید.
- زمان مشخصی برای استراحت تعیین کنید.
- فعالیتهای غیرضروری را حذف کنید.
- برای تفریح نیز برنامه ریزی داشته باشید.
جالب است بدانید تحقیقات نشان میدهد تجربههای لذتبخش، مانند صرف غذا با خانواده یا قدم زدن، اگر بدون عجله انجام شوند، اثر بیشتری بر شادی دارند. (پیشنهاد میشود مطلب هنجارهای زندگی مدرن و فقر زمانی را مطالعه کنید.)
۳. هر روز زمانی را در طبیعت بگذرانید
زندگی مدرن ما را از طبیعت دور کرده است. بیشتر ساعات روز را در ساختمانها، خودروها یا مقابل صفحه نمایش سپری میکنیم. اما مغز انسان میلیونها سال در طبیعت تکامل یافته است و هنوز هم به آن نیاز دارد. مطالعات متعدد نشان دادهاند که تنها ۲۰ تا ۳۰ دقیقه حضور در فضای سبز میتواند:
- سطح هورمون استرس (کورتیزول) را کاهش دهد.
- خلق و خو را بهبود ببخشد.
- تمرکز را افزایش دهد.
- اضطراب را کم کند.
- فشار خون را پایین بیاورد.
حتی نگاه کردن به درختان از پنجره نیز میتواند اثرات مثبتی بر سلامت روان داشته باشد.
طبیعت چگونه ذهن را آرام میکند؟
روانشناسان معتقدند طبیعت توجه ما را بدون ایجاد فشار ذهنی جذب میکند. صدای آب، حرکت برگها، آواز پرندگان و نسیم ملایم، مغز را وارد حالتی از آرامش میکنند که به بازیابی انرژی شناختی کمک میکند. به همین دلیل پس از یک پیاده روی کوتاه در پارک، بسیاری از افراد احساس سبکی و شادابی بیشتری دارند. (پیشنهاد میشود مطلب 5 راهی که طبیعت می تواند سلامت روان شما را بهبود بخشد را مطالعه کنید.)
راههای ساده برای ارتباط بیشتر با طبیعت
- پیادهروی روزانه در پارک
- نگهداری از گیاهان خانگی
- کوهنوردی آخر هفته
- باغبانی (حتی درحد رسیدگی به گلدان)
- تماشای طلوع یا غروب خورشید
- صرف غذا در فضای باز
۴. برای تجربهها بیشتر از داراییها هزینه کنید
یکی از بزرگترین اشتباهات رایج این است که تصور میکنیم خرید وسایل جدید، شادی طولانی مدت ایجاد میکند. واقعیت این است که مغز خیلی سریع به داراییهای جدید عادت میکند که به پدیده «سازگاری لذت بخش» معروف است.
امروز خرید یک تلفن همراه جدید بسیار هیجانانگیز است؛ اما چند هفته بعد کاملاً عادی میشود. در مقابل، تجربهها ماندگارتر هستند. برای نمونه سفر، یادگیری یک مهارت جدید، حضور در یک کنسرت، شرکت در کلاس هنری یا حتی یک پیکنیک خانوادگی، خاطراتی میسازند که بارها میتوان آنها را مرور کرد و دوباره از آنها لذت برد.
تجربهها روابط را نیز تقویت میکنند
بیشتر خاطرات خوش زندگی با دیگران شکل میگیرند. وقتی تجربهای مشترک ایجاد میکنیم، احساس تعلق و صمیمیت افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، صرف هزینه برای تجربههای مشترک معمولاً بازده روانی بیشتری نسبت به خرید اشیای گران قیمت دارد. (پیشنهاد میشود مطلب حضور در جمع چگونه باعث نشاط ما میشود؟ را مطالعه کنید.)
۵. قدردانی را به یک عادت روزانه تبدیل کنید
ذهن انسان به طور طبیعی بیشتر به مشکلات توجه میکند تا موفقیتها. این ویژگی در گذشته برای بقا ضروری بود، اما امروزه باعث میشود بسیاری از زیباییهای زندگی را نادیده بگیریم.
تمرین قدردانی این الگوی ذهنی را تغییر میدهد. قدردانی به معنای نادیده گرفتن مشکلات نیست؛ بلکه یعنی در کنار چالشها، نعمتها و نکات مثبت زندگی را نیز ببینیم. تحقیقات نشان دادهاند افرادی که به طور منظم تمرین قدردانی انجام میدهند:
- خواب بهتری دارند.
- اضطراب کمتری تجربه میکنند.
- روابط قویتری میسازند.
- امید بیشتری به آینده دارند.
- رضایت بیشتری از زندگی احساس میکنند.
چگونه قدردانی را تمرین کنیم؟
هر شب قبل از خواب سه مورد را بنویسید که بابت آنها سپاسگزار هستید. این موارد میتوانند بسیار ساده باشند:
- یک گفتگوی خوب
- سلامتی
- غذای خوشمزه
- لبخند فرزندتان
- کمک یک دوست
- هوای دلپذیر
با گذشت زمان، مغز شما به جای تمرکز دائمی بر کمبودها، به دیدن فرصتها و زیباییهای زندگی عادت خواهد کرد. (پیشنهاد میشود مطلب پرورش عادت شکرگزاری و قدردانی برای افزایش بهزیستی را مطالعه کنید.)
چرا این عادتها اثرگذار هستند؟
وجه مشترک این پنج عادت آن است که شادی را از وابستگی به اتفاقات بیرونی جدا میکنند. بسیاری از افراد تصور میکنند پس از رسیدن به اهداف بزرگ خوشحال خواهند شد، اما روانشناسی نشان میدهد شادی بیشتر نتیجه رفتارهای کوچک و تکرارشونده است.
هر تماس صمیمانه با یک دوست، هر قدم زدن در طبیعت، هر لحظه حضور آگاهانه در کنار خانواده و هر تمرین قدردانی، مانند قطرههایی هستند که به مرور زمان مخزن رضایت از زندگی را پر میکنند.
این عادتها همچنین تابآوری روانی را افزایش میدهند. فردی که روابط قوی، مدیریت زمان مناسب و ذهنی قدردان دارد، هنگام مواجهه با بحرانها سریعتر به تعادل بازمیگردد.
شادی پایدار محصول شانس یا اتفاق نیست، نتیجه انتخابهایی است که هر روز انجام میدهیم. ایجاد روابط عمیق، احساس فراوانی زمان، ارتباط مستمر با طبیعت، سرمایه گذاری روی تجربههای ارزشمند و تمرین روزانه قدردانی، پنج عادتی هستند که میتوانند کیفیت زندگی را به شکل چشمگیری بهبود دهند.
لازم نیست همه این تغییرات را یک باره ایجاد کنید. کافی است از امروز تنها یکی از این عادتها را انتخاب کنید؛ مثلاً ده دقیقه در پارک قدم بزنید، با دوستی قدیمی تماس بگیرید یا سه مورد از چیزهایی را که بابت آنها سپاسگزارید یادداشت کنید. همین تغییرات کوچک، اگر تداوم داشته باشند، به مرور پایههای زندگی شادتر، آرامتر و معنادارتر را خواهند ساخت.
«پیشنهاد میشود از تست های شخصیت کلینیک روانشناسی آوان که به صورت رایگان در اختیار شما قرار داده شده است، برای شناخت و آگاهی بیشتر از خودتان استفاده کنید.»
مطالب مشابه:
- 4 نکته برای کشف دوباره شادی در زندگی
- 5 کلید برای رسیدن به شادی پایدار
- چگونه شادی رابطه را پایدار کنیم
- زندگی خوب؛ فراتر از مثبتاندیشی و حذف افکار منفی
- ۳ اشتباهی که نشاط زندگی را از شما میگیرد
- بیداری معنوی؛ سفری از جدایی به سوی ارتباط عمیقتر
- نظریه رزونانس عصبی و نقش ارتعاشات در ادراک موسیقی
- روی تاریک موفقیت
- پنج بُعد اشتیاق که مسیر زندگی را روشن میکنند
- بعداً؛ مکانیسم روانی تعویق زندگی
- فضایی که زندگی در آن معنا مییابد
- از غریزه تا هنر؛ راز میل انسان به رقصیدن
- با شناخت نقشه ذهنی خود، خودتان را کشف کنید
- اضطراب، افسردگی و قدرت شفابخش باغبانی
- چگونه زندگی شغلی با نشاطی داشته باشیم؟
- چگونه در بازی زندگی برنده شویم؟
- ۴ عبارتی که نشاندهنده هوش هیجانی شما هستند
- فواید رقص بر جسم و روان